Liczne kraje położone są nad Morzem Śródziemnym, co dość problematycznym czyni wskazanie spójnej diety cechującej je. Sposoby odżywiania różnią się między sobą znacznie odzwierciedlając kulturę, podłoże etniczne, gospodarkę, produkcję rolną danego regionu, bądź kraju. Można jednak wymienić główne, najpowszechniejsze cechy tej diety:

1. Wysoka konsumpcja owoców, warzyw, ryb, pełonoziarnistego chleba, produktów zbożowych z pełnego przemiału, ziemniaków, fasoli, orzechów i ziaren;
2. oliwa z oliwek stanowi główne źródło tłuszczu;
3. niskie, bądź średnie spożycie nabiału i drobiu;
4. niska konsumpcja czerwonego mięsa;
5. spożywanie niewielkiej ilości wina do posiłków.

W tradycyjnej diecie śródziemnomorskiej około 40 procent dziennej dawki kalorii pochodzi z tłuszczu, ale ryzyko chorób układu krwionośnego jest bardzo niskie. W oliwie z oliwek znajdują się tłuszcze jednonienasycone, które nie powodują wzrostu poziomu cholesterolu w organizmie tak, jak czynią to tłuszcze nasycone. Oliwa z oliwek, o której po raz pierwszy wspomniał Hipokrates, jest bogatym źródłem antyoksydantów, które pomagają zapobiegać miażdżycy i nowotworom.

Przez wieki oliwa z oliwek używana była w obrębie Morza Śródziemnego jako środek zdrowotny i upiększający. Stosowano go w celu ujędrnieniu skóry, uleczenia otarć. Jedzenie zaś ryb kilka razy w tygodniu zwiększa ilość kwasów tłuszczowych omega-3.

Od dłuższego czasu powszechnie wiadomo, że dieta śródziemnomorska może zapobiec wielu chorobom: nowotworom, chorobom serca, otyłości i cukrzycy. Badanie przeprowadzone niedawno w Stanach Zjednoczonych pozwala na dodanie do tej listy również chorobę Alzheimera, spożywanie produktów należących do opisywanej diety może znacząco zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na Alzheimera.