03-12-2025
zmień rozmiar tekstu
A+ A-
Związki obecne w powszechnie stosowanych tworzywach sztucznych mogą po cichu wywoływać długotrwałe problemy zdrowotne. Wczesna ekspozycja na nie wiązana jest z otyłością, niepłodnością, a nawet zaburzeniami poznawczymi.
Rosnące obawy dotyczące narażenia na plastik we wczesnym okresie życia
Kontakt dzieci z chemikaliami używanymi w codziennych produktach z tworzyw sztucznych może wiązać się z poważnym ryzykiem dla zdrowia, które utrzymuje się aż do dorosłości - ostrzegają eksperci z NYU Langone Health.
Dowody łączące substancje z plastiku z chorobami
Eksperci podsumowali dekady badań wskazujących, że dodatki powszechnie stosowane w tworzywach przemysłowych i domowych mogą zwiększać ryzyko chorób i niepełnosprawności, zwłaszcza gdy ekspozycja następuje we wczesnym okresie życia.
Przegląd koncentruje się na trzech głównych grupach chemikaliów:
- ftalanach, które zwiększają elastyczność plastiku,
- bisfenolach, nadających mu sztywność,
- substancjach perfluoroalkilowych (PFAS), zapewniających odporność na ciepło i wodę.
Oceniono dane dotyczące tysięcy kobiet w ciąży, płodów i dzieci. Wyniki łączą te substancje z długotrwałymi problemami zdrowotnymi, takimi jak choroby serca, , niepłodność oraz .
- Nasze ustalenia wskazują na rolę plastiku w rozwoju wielu chorób przewlekłych, których skutki odczuwalne są w okresie dojrzewania i dorosłości - mówi dr Leonardo Trasande, pediatra i główny autor badania. - Jeśli chcemy, by dzieci były zdrowsze i żyły dłużej, musimy poważnie ograniczyć stosowanie tych materiałów - dodaje dr Trasande.
Jak codzienne produkty uwalniają szkodliwe substancje
Wspomniane chemikalia znajdują się w szerokiej gamie produktów konsumenckich, w tym w opakowaniach żywności, kosmetykach czy nawet papierowych paragonach. Badania wykazują, że podczas wielokrotnego użycia plastiku, jego podgrzewania lub poddawania określonym zabiegom, mogą uwalniać się mikrodrobinki oraz nanocząsteczki, które następnie trafiają do organizmu.
Wskazuje się również, że substancje te mogą pobudzać nadmierną reakcję odpornościową (stan zapalny) oraz zakłócać działanie hormonów regulujących kluczowe funkcje biologiczne. Naukowcy uważają także, że mogą wpływać na rozwój mózgu: wiele badań wiąże wczesną ekspozycję na nie z obniżeniem ilorazu inteligencji oraz zaburzeniami takimi jak autyzm czy ADHD.
Jak rodziny mogą zmniejszyć narażenie
Oprócz identyfikacji zagrożeń, autorzy przeglądu przedstawiają strategie ograniczenia użycia plastiku i ochrony zdrowia publicznego. - Rodzice mogą podjąć proste, bezpieczne kroki, aby zmniejszyć narażenie dzieci na plastik; i nie musi to dużo kosztować - podkreśla dr Trasande.
Zaleca on m.in.:
- zastępowanie plastikowych pojemników szklanymi lub stalowymi,
- unikanie podgrzewania plastiku w kuchence mikrofalowej lub mycia go w zmywarce.
Rozwiązania prawne i globalne działania
Autorzy apelują też o silniejsze ograniczenia dotyczące niekoniecznego stosowania , szczególnie w społecznościach o niskich dochodach, które już teraz zmagają się z gorszym stanem zdrowia.
Przegląd opublikowano tuż po kolejnej rundzie negocjacji dotyczących Globalnego Traktatu ONZ w sprawie Tworzyw Sztucznych w Genewie. Celem tego porozumienia jest ograniczenie globalnego zanieczyszczenia plastikiem, a ponad 100 państw opowiada się za prawnie wiążącymi limitami produkcji.
Dr Trasande podkreśla, że wyniki przeglądu wzmacniają potrzebę stworzenia solidnego globalnego porozumienia chroniącego zdrowie ludzi i środowisko. Dodaje, że mimo argumentów o znaczeniu ekonomicznym branży tworzyw sztucznych, koszty zdrowotne wynikające z ekspozycji są ogromne - jego zespół szacuje je na około 250 miliardów dolarów rocznie tylko w USA.
Rola plastiku w medycynie
Choć przegląd podkreśla zagrożenia wynikające z użycia plastiku, autorzy zaznaczają, że materiał ten pozostaje niezbędny w wielu obszarach medycyny. Wykorzystuje się go m.in. w respiratorach, sondach żywieniowych dla wcześniaków, nebulizatorach dla dzieci z astmą czy maskach ograniczających rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych.
Autorzy podkreślają, że ich ustalenia nie kwestionują wartości plastiku w opiece zdrowotnej, lecz zwracają uwagę na konieczność ograniczenia jego zbędnego użycia w codziennych produktach.
Na podstawie:
Otyłość to nadmierne zmagazynowanie tkanki tłuszczowej, do którego prowadzi nadmierna podaż energii dostarczanej w pożywieniu w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Z otyłością powiązane są różnorakie dolegliwości: cukrzyca, nadciśnienie, choroby serca, zwyrodnienia stawów. czytaj dalej »