W jaki sposób ultraprzetworzone jedzenie niszczy zdrowie

Naukowcy z Uniwersytetu McMaster zbadali związek między spożyciem ultraprzetworzonej żywności (ultra-processed food, UPF) a czynnikami ryzyka, takimi jak ciśnienie krwi, poziom cholesterolu (LDL i HDL), obwód talii oraz wskaźnik masy ciała (BMI).

Przeanalizowano dane od ponad 6 tys. osób z całej Kanady, reprezentujących różne grupy wiekowe, stany zdrowia i tło społeczno-ekonomiczne.

Osoby, które jadły najwięcej UPF, częściej byli mężczyznami, miały niższe dochody, niższy poziom wykształcenia i zgłaszały mniejsze ilości owoców i warzyw w diecie. Miały one istotnie wyższy , większy obwód talii, wyższe ciśnienie krwi, poziom insuliny i trójglicerydów w porównaniu do osób, które spożywały najmniej UPF.

Autorzy zauważyli, że wiele powiązań między spożyciem UPF a czynnikami ryzyka kardiometabolicznego pozostawało istotnych nawet po uwzględnieniu BMI, co sugeruje, że ultraprzetworzona żywność może wpływać na zdrowie także poprzez inne mechanizmy niż tylko przyrost masy ciała, takie jak , insulinooporność i zaburzenia regulacji metabolicznej; co istotne, wszystkie te czynniki są dobrze znanymi predyktorami i .

Powiązania te utrzymywały się nawet po uwzględnieniu aktywności fizycznej, palenia papierosów, całkowitej ilości spożywanego jedzenia oraz czynników społeczno-ekonomicznych, takich jak dochód i poziom wykształcenia.

- Mamy do czynienia z bardzo złożonym systemem zaopatrzenia w żywność, który jest czymś więcej niż tylko składem odżywczym produktu - wyjaśnia Anthea Christoforou z Uniwersytetu McMaster i główna autorka publikacji. - Chodzi także o dodatki. O sposób przygotowania żywności. Jest to powiązane z opakowaniem i marketingiem tych produktów. Wszystkie te elementy razem tworzą środowisko żywnościowe, które realnie wpływa na jakość naszej diety - dodaje.

Odkryto silny związek między spożyciem UPF a obecnością białka C-reaktywnego (CRP), które wątroba produkuje w odpowiedzi na stan zapalny, a także zwiększoną liczbą białych krwinek. - Te dwa markery biologiczne wskazują, że te produkty wywołują reakcję zapalną w naszym organizmie. W pewnym sensie sugeruje to, że nasze ciało postrzega je nie jako żywność, lecz jako jakiś inny element - mówi Christoforou.

UPF to produkty gotowe do spożycia, pakowane, często bogate w sód, cukier i niezdrowe tłuszcze, a ubogie w błonnik, minerały i witaminy. Są one zazwyczaj wygodne, intensywnie promowane i atrakcyjne dla osób zabieganych - czynniki te mogą przyczyniać się do ich wyższego spożycia wśród osób o niższych dochodach, co pogłębia nierówności zdrowotne.

Tego typu żywność zdominowała globalny rynek spożywczy, zwłaszcza w krajach o średnich i wysokich dochodach. Uczestnicy badania w Kanadzie spożywali średnio ponad trzy porcje UPF dziennie, ale osoby o najwyższym spożyciu sięgały po sześć porcji dziennie. Autorzy uważają, że UPF mogą wypierać zdrowsze produkty, takie jak owoce i warzywa.

- Ultraprzetworzona żywność wpływa na zdrowie we wszystkich grupach społecznych - mówi Angelina Baric z Uniwersytetu McMaster, współautorka badania. - Chociaż niektóre populacje są bardziej narażone na kontakt z tymi produktami, nasze wyniki pokazują, że ryzyko zdrowotne utrzymuje się niezależnie od dochodów i wykształcenia. Podkreśla to potrzebę szerokich i sprawiedliwych polityk żywieniowych, które będą chronić wszystkich - dodaje.

- Znaleźliśmy spójne dowody na to, że spożywanie wiąże się z czynnikami ryzyka kardiometabolicznego, co nie tylko potwierdza istniejące dowody łączące te produkty ze wzrostem nadwagi i otyłości w Kanadzie i na świecie, ale także dostarcza bardziej szczegółowych informacji o tym, co dzieje się w organizmie, zanim rozwinie się pełnoobjawowa choroba - mówi Baric.