Szanse na długowieczność - największy wpływ mają geny

Co decyduje o tym, jak długo żyją ludzie, i w jakim stopniu jest uwarunkowana genetycznie?

Przez wiele lat naukowcy uważali, że udział genetyki w długości życia człowieka jest stosunkowo niewielki w porównaniu z innymi cechami biologicznymi. Wcześniejsze szacunki wskazywały, że odziedziczalność długości życia wynosi około 20-25 procent, a niektóre nowsze, duże badania sugerowały nawet niższe wartości - w niektórych przypadkach poniżej 10 procent.

Nowe badanie Weizmann Institute of Science podważa jednak ten pogląd. Wyniki wskazują, że różnice genetyczne mogą odpowiadać za około połowę zróżnicowania długości życia u ludzi. To ponad dwukrotnie więcej niż w wielu wcześniejszych obliczeniach.

Aby dokładniej zbadać wpływ genetyki na długość życia, naukowcy przeanalizowali trzy duże rejestry bliźniąt ze Szwecji i Danii. Bazy danych obejmowały pary bliźniąt wychowywanych razem, a także - po raz pierwszy w tego typu analizie - bliźnięta dorastające w różnych gospodarstwach domowych.

Badania bliźniąt są szczególnie przydatne przy analizie odziedziczalności, ponieważ bliźnięta jednojajowe mają identyczne DNA, co pozwala naukowcom porównywać wpływ genów i środowiska na różne cechy.

Zespół odkrył, że wcześniejsze szacunki były prawdopodobnie zniekształcone przez zjawisko określane jako śmiertelność zewnętrzna (extrinsic mortality). Obejmuje ona zgony spowodowane czynnikami zewnętrznymi, takimi jak wypadki, choroby zakaźne czy zagrożenia środowiskowe. Gdy dochodzi do takich zgonów, mogą one zacierać biologiczne procesy związane ze .

Starsze zbiory danych nie zawierały informacji o przyczynie śmierci, co utrudniało wcześniejszym badaczom oddzielenie zgonów związanych ze starzeniem od tych wywołanych zdarzeniami zewnętrznymi. Aby rozwiązać ten problem, zespół opracował nowe podejście analityczne łączące modelowanie statystyczne z matematycznymi symulacjami „wirtualnych bliźniąt". Dzięki temu możliwe było odróżnienie zgonów związanych z biologicznym starzeniem od tych spowodowanych czynnikami zewnętrznymi.

Zaktualizowana analiza wykazała znacznie silniejszy wpływ genetyki na długość życia, niż sugerowały wcześniejsze badania. Wyniki są również zgodne z poziomem odziedziczalności obserwowanym w wielu innych złożonych cechach człowieka oraz z rezultatami badań na zwierzętach.

- Przez wiele lat uważano, że długość życia człowieka jest niemal całkowicie kształtowana przez czynniki pozagenetyczne, co prowadziło do dużego sceptycyzmu wobec roli genetyki w procesie starzenia oraz wobec możliwości identyfikacji genetycznych czynników długowieczności - mówi Ben Shenhar, współautor badań.

- Jeśli jednak odziedziczalność jest wysoka, tak jak pokazaliśmy, stwarza to silną motywację do poszukiwania wariantów genów, które wydłużają życie, aby lepiej zrozumieć biologię starzenia i może oddziaływać na nią leczniczo - dodaje Shehar.