27-04-2026
zmień rozmiar tekstu
A+ A-
Prawie połowa przypadków demencji może być związana z czynnikami, które można zmienić, takimi jak palenie papierosów, choroby sercowo-naczyniowe czy nadciśnienie
Badania sugerują, że wiele przypadków demencji jest powiązanych z czynnikami ryzyka, na które ludzie mogą mieć wpływ. Na Uniwersytecie w Lund wskazano kilka elementów stylu życia i stanów zdrowia związanych z dwiema najczęstszymi formami demencji: chorobą Alzheimera oraz demencją naczyniową.
Prawdopodobieństwo rozwoju u danej osoby jest kształtowane przez całe życie zarówno przez czynniki stałe, jak i modyfikowalne. Niektórych z nich nie da się zmienić, takich jak wiek, płeć czy uwarunkowania genetyczne. Inne jednak można kontrolować lub poprawić. Należą do nich palenie papierosów, choroby sercowo-naczyniowe, wysoki poziom lipidów we krwi, aktywność fizyczna, spożycie alkoholu, utrata słuchu oraz nadciśnienie.
Sama demencja nie jest pojedynczą chorobą. Określa raczej grupę objawów spowodowanych różnymi chorobami mózgu. Z tego powodu czynniki ryzyka i zmiany biologiczne mogą się różnić w zależności od rodzaju demencji. Eksperci z Uniwersytetu w Lund przeanalizowali, w jaki sposób różne czynniki ryzyka są powiązane ze zmianami w mózgu charakterystycznymi dla choroby Alzheimera i demencji naczyniowej.
Badanie pokazuje, jak czynniki ryzyka wpływają na różne mechanizmy demencji
- Wiele dostępnych badań dotyczących czynników ryzyka, na które możemy sami wpływać, nie uwzględnia różnych przyczyn demencji. Oznacza to, że mieliśmy ograniczoną wiedzę o tym, jak poszczególne czynniki ryzyka oddziałują na mechanizmy chorobowe zachodzące w mózgu - neurolog wyjaśnia Sebastian Palmqvist.
W badaniu obserwowano prawie 500 uczestników o średnim wieku 65 lat, którzy nie wykazywali oznak pogorszenia . Przez cztery lata naukowcy monitorowali zmiany w istocie białej mózgu, czyli włóknach nerwowych często uszkadzanych w demencji naczyniowej. Mierzono również poziomy białek amyloidu β i tau, które są ściśle związane z . Celem było zrozumienie, w jaki sposób zarówno modyfikowalne, jak i niemodyfikowalne czynniki ryzyka wiążą się ze stopniowymi zmianami w mózgu.
- Zaobserwowaliśmy, że większość modyfikowalnych czynników ryzyka - takich jak palenie, choroby sercowo-naczyniowe, wysoki poziom lipidów we krwi czy nadciśnienie - była powiązana z uszkodzeniami naczyń krwionośnych w mózgu oraz szybszym narastaniem tzw. zmian w istocie białej. Uszkodzenia te pogarszają funkcjonowanie naczyń krwionośnych i prowadzą do naczyniowych uszkodzeń mózgu, co ostatecznie może doprowadzić do demencji naczyniowej - mówi Isabelle Glans, współautorka badań.
Cukrzyca i masa ciała powiązane z białkami choroby Alzheimera
Badacze zidentyfikowali również czynniki związane z białkami odgrywającymi rolę w chorobie Alzheimera.
- była związana ze zwiększonym gromadzeniem się amyloidu β, natomiast u osób z niższym BMI obserwowano szybsze nagromadzenie białka tau. Wyniki te wymagają jednak dalszych badań i potwierdzenia w przyszłych analizach - wskazuje Isabelle Glans.
Utrzymywanie zdrowych nawyków i ograniczanie modyfikowalnych czynników ryzyka może pomóc opóźnić rozwój objawów związanych z chorobą Alzheimera. Jest to szczególnie ważne, ponieważ wiele osób z demencją ma więcej niż jedną przyczynę choroby: na przykład zarówno uszkodzenia naczyniowe, jak i zmiany w mózgu charakterystyczne dla Alzheimera. Sebastian Palmqvist podkreśla, że zdrowy styl życia ma znaczenie nawet wtedy, gdy w grę wchodzi choroba Alzheimera. - Skupienie się na czynnikach ryzyka związanych z układem naczyniowym i metabolizmem może nadal pomóc zmniejszyć łączny wpływ kilku zmian w mózgu zachodzących jednocześnie - podsumowuje.
Na podstawie:
Choroba Alzheimera jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym ośrodkowego układu nerwowego, prowadzącym do stanów otępiennych, utraty pamięci, zdolności kognitywnych czy pogorszenia się oceny sytuacji. czytaj dalej »
Cukrzyca to choroba przewlekła metaboliczna, która charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy (hiperglikemią) we krwi. Wyróżnia się dwa główne typy cukrzycy. Typ 1 ma podłoże autoimmunologiczne, zaś typ 2 jest wynikiem insulinoodporności i zaburzeń w wydzielaniu insuliny. czytaj dalej »
Nadciśnienie tętnicze, czyli hipertensja to jedna z najczęściej występujących przewlekłych dolegliwości układu krwionośnego. Niestety, jest to również schorzenie groźne i jeśli nie jest leczone, może prowadzić do poważnych problemów ze zdrowiem, a nawet do śmierci. czytaj dalej »