25-09-2026
zmień rozmiar tekstu
A+ A-
Naukowcy z ośrodka Synapsy w Lozannie odkryli jeden z możliwych mechanizmów, dzięki którym mleczan, powstający w organizmie podczas wysiłku fizycznego, może działać przeciwdepresyjnie. Odkrycie może pomóc lepiej zrozumieć, dlaczego aktywność fizyczna korzystnie wpływa na psychikę.
jest według WHO główną przyczyną niepełnosprawności na świecie i dotyka około 264 milionów osób. Dostępne są leki przeciwdepresyjne i psychoterapia, ale około 30% pacjentów nie reaguje na medykamenty. Wiadomo również od dawna, że regularna aktywność fizyczna może łagodzić objawy depresji, jednak mechanizmy biologiczne odpowiedzialne za ten efekt nie były dotąd dobrze poznane.
Mleczan jako potencjalny „przekaźnik" korzyści z ćwiczeń
Badacze skupili się na mleczanie, który powstaje m.in. podczas intensywnego wysiłku. Wcześniejsze eksperymenty wykazały, że podawanie myszom mleczanu w dawkach odpowiadających poziomom osiąganym podczas aktywności fizycznej wywołuje efekt przeciwdepresyjny. Szczególnie zmniejszało się , czyli utrata zainteresowania i zdolności odczuwania przyjemności z aktywności, które wcześniej sprawiały radość.
Naukowcy postanowili sprawdzić, w jaki sposób mleczan wpływa na mózg. Zwrócili szczególną uwagę na hipokamp - obszar związany m.in. z pamięcią i regulacją procesów istotnych dla depresji. Badanie koncentrowało się na neurogenezie, czyli procesie powstawania nowych neuronów z komórek macierzystych mózgu u dorosłych.
Mleczan pobudza powstawanie nowych neuronów
U osób cierpiących na depresję oraz u zwierząt poddanych przewlekłemu stresowi neurogeneza w hipokampie jest osłabiona. Może to mieć związek ze zmniejszeniem objętości hipokampa obserwowanym u części pacjentów. Eksperymenty wykazały, że mleczan przywracał u myszy prawidłowy poziom neurogenezy i jednocześnie zmniejszał zachowania przypominające objawy .
Co szczególnie istotne, kiedy naukowcy zahamowali neurogenezę, mleczan przestał wykazywać działanie przeciwdepresyjne. Sugeruje to, że powstawanie nowych neuronów jest niezbędnym elementem jego działania. Samo stwierdzenie tego związku nie wyjaśniało jednak jeszcze, w jaki sposób mleczan uruchamia proces neurogenezy.
Kluczową rolę może odgrywać związek NADH
Badacze przeanalizowali więc metabolizm mleczanu. Powstaje on przede wszystkim w wyniku rozkładu glukozy, a następnie może zostać przekształcony w pirogronian. Sam pirogronian nie wpływał jednak na neurogenezę, dlatego naukowcy skoncentrowali się na procesie jego powstawania z mleczanu.
Okazało się, że podczas przemiany mleczanu w pirogronian powstaje NADH - cząsteczka wykazująca właściwości antyoksydacyjne. Według badaczy właśnie NADH może chronić proces powstawania nowych neuronów przed zaburzeniami związanymi z depresją lub stresem. W ten sposób wyłania się mechanizm łączący aktywność fizyczną, metabolizm mleczanu, ochronę neurogenezy i
Możliwe znaczenie dla przyszłego leczenia
Autorzy podkreślają jednak, że wyniki pochodzą z badań na myszach i wymagają potwierdzenia w dalszych eksperymentach, zanim będzie można wyciągać wnioski dotyczące leczenia ludzi. Odkrycie jest jednak interesujące, ponieważ wskazuje na konkretne elementy mechanizmu - mleczan, NADH i neurogenezę - które mogą w przyszłości stać się punktami wyjścia do opracowania nowych metod leczenia depresji. Kolejnym krokiem ma być ustalenie, na jakie dokładnie białka działa NADH i w jaki sposób wpływa na proces powstawania nowych neuronów.
Na podstawie:
Depresja to bardzo poważna choroba, a jej lekceważenie może prowadzić nawet do śmierci. Dotyka ona ludzi w różnym wieku, jednak w przypadku osób starszych bywa często lekceważona, traktowana jako jeden z objawów starzenia się. czytaj dalej »