Problemy z nerkami zwiększają ryzyko demencji

Osoby starsze z są bardziej narażone na rozwój demencji, a ryzyko to rośnie wraz z tempem i stopniem pogarszania się funkcji nerek. Takie wyniki uzyskano w dużym badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Instytutu Karolinska w Szwecji. Autorzy podkreślają znaczenie badań przesiewowych i monitorowania demencji u pacjentów z chorobą nerek.

- Nasze badanie pokazuje, że niska funkcja nerek może być niedostatecznie rozpoznawanym czynnikiem ryzyka - mówi prof. Juan Jesus Carrero z Instytutu Karolinska. - Pokazuje ono także, że ryzyko demencji związane z chorobą nerek jest porównywalne, a nawet większe niż to obserwowane w przypadku innych dobrze znanych czynników ryzyka, takich jak choroby sercowo-naczyniowe czy - dodaje.

Demencja to postępujący spadek funkcji poznawczych i sprawności, wykraczający poza naturalny proces starzenia się. Występuje głównie u osób starszych, a jej globalna częstość w populacji po 60-tym roku życia szacowana jest na 5-7 proc. Choroba wiąże się z ogólnie gorszym stanem zdrowia i wyższym ryzykiem zgonu, przy jednocześnie ograniczonych możliwościach leczenia. Obecnie identyfikacja potencjalnie modyfikowalnych czynników ryzyka jest jednym z nielicznych realnych sposobów zapobiegania demencji.

Przewlekła choroba nerek, czyli trwałe obniżenie funkcji nerek, jest bardzo częsta wśród osób starszych - globalnie dotyczy 25-40 proc. populacji w zależności od wieku. Nawet łagodne pogorszenie funkcji nerek wiąże się ze zwiększonym ryzykiem innych chorób. Wcześniejsze, mniejsze badania analizowały zależność między chorobą nerek a demencją, ale ich wyniki były niejednoznaczne.

W szwedzkim badaniu obejmującym ponad 325 tys. osób w wieku 65 lat i starszych wykazano wyraźny związek między słabą funkcją nerek a ryzykiem diagnozy demencji w trakcie obserwacji. Łącznie wykryto prawie 19 tys. przypadków demencji (5,8 proc.) w trakcie pięcioletniej obserwacji. Im gorsza była funkcja nerek, tym częściej diagnozowano demencję. Szybszy spadek funkcji nerek w ciągu roku również wiązał się z wyższym późniejszym ryzykiem demencji.

- Jest to, według naszej wiedzy, największe jak dotąd badanie dotyczące funkcji nerek i demencji, obejmujące kilkakrotnie większą grupę uczestników niż wszystkie wcześniejsze badania razem wzięte i analizujące pełne spektrum funkcji nerek - zaznacza Juan Jesus Carrero.

Po uwzględnieniu potencjalnych czynników zakłócających badacze ustalili, że wynik eGFR (oszacowany współczynnik filtracji kłębuszkowej, estimated glomerular filtration rate) na poziomie 30-59 ml/min wiązał się ze 71 proc. wyższym ryzykiem demencji, a wynik poniżej 30 ml/min - z ponad dwukrotnie wyższym ryzykiem w porównaniu z prawidłowym eGFR.

- Choć na podstawie tych wyników nie możemy określić związku przyczynowo-skutkowego, nasza analiza sugeruje, że nawet do 10 proc. przypadków demencji można potencjalnie przypisać przewlekłej chorobie nerek - mówi dr Hong Xu z Instytutu Karolinska. - Mamy nadzieję, że nasze odkrycia pomogą decydentom w ochronie zdrowia opracować i wdrożyć odpowiednie strategie badań przesiewowych i monitorowania demencji u osób z chorobą nerek - i odwrotnie - a także wesprą planowanie usług medycznych - dodaje.