22-07-2026
zmień rozmiar tekstu
A+ A-
Narażenie na popularny związek chemiczny stosowany w tworzywach sztucznych może powodować długotrwałe zmiany zachowania. Samce szczurów, które miały kontakt z tą substancją we wczesnym okresie rozwoju, wykazywały w dorosłości wyższy poziom zachowań związanych z lękiem.
Naukowcy z University of Buenos Aires School of Medicine badali wpływ związku di-(2-ethylhexyl) phthalate (DEHP), czyli ftalanu di(2-etyloheksylu), który jest jednym z najczęściej stosowanych plastyfikatorów. Dodaje się go do produktów z , aby zwiększyć ich elastyczność.
DEHP znajduje się m.in. w urządzeniach medycznych, zabawkach, zasłonach prysznicowych i płaszczach przeciwdeszczowych. Wcześniejsze badania wskazywały, że substancja ta oraz produkty jej rozpadu mogą wpływać na różne układy organizmu, szczególnie układ rozrodczy i nerwowy.
W eksperymencie ciężarne samice szczurów otrzymywały codziennie dawki DEHP od pierwszego dnia ciąży aż do momentu odsadzenia potomstwa. Następnie, gdy samce potomstwa osiągnęły dorosłość (70 dni), naukowcy oceniali ich zachowania związane z .
Do pomiaru poziomu lęku wykorzystano test podwyższonego labiryntu krzyżowego. Badacze analizowali, jak często szczury wchodziły na otwarte części labiryntu, ile czasu tam spędzały oraz jak długo pozostawały nieruchome, co jest oznaką .
Szczury narażone na DEHP we wczesnym okresie życia wykazywały większy poziom lęku: unikały otwartych przestrzeni, częściej przebywały w zamkniętych częściach labiryntu i dłużej pozostawały w bezruchu. Wyniki sugerują, że kontakt z tą substancją przed urodzeniem i krótko po urodzeniu może prowadzić do trwałych zmian w zachowaniu.
Naukowcy sprawdzili także rolę dwóch czynników biologicznych: kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) - neuroprzekaźnika hamującego aktywność układu nerwowego - oraz testosteronu. Podanie substancji aktywujących receptory GABA lub uzupełnienie testosteronu zmniejszało niekorzystne skutki wcześniejszej ekspozycji na DEHP.
Autorzy badania podkreślają, że wyniki dotyczą zwierząt, dlatego wymagają dalszych badań w odniesieniu do ludzi. Jednocześnie wskazują, że DEHP jako substancja zaburzająca działanie układu hormonalnego może potencjalnie wpływać na rozwój układu nerwowego i zachowanie, jeśli ekspozycja następuje w krytycznych okresach życia.
Na podstawie: