Popularne pestycydy ponad dwukrotnie zwiększają ryzyko choroby Parkinsona

Choroba Parkinsona jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, w którym stopniowo obumierają neurony produkujące dopaminę - neuroprzekaźnik odpowiedzialny za kontrolę ruchów. W efekcie pojawiają się drżenie, sztywność mięśni, spowolnienie ruchowe i zaburzenia . Coraz więcej badań wskazuje, że oprócz genów istotną rolę odgrywają także czynniki środowiskowe.

Chloropiryfos od wielu lat jest wykorzystywany do ochrony upraw. Choć jego stosowanie w gospodarstwach domowych zakazano w Stanach Zjednoczonych w 2001 roku, a użycie w rolnictwie znacznie ograniczono w 2021 roku, nadal jest stosowany na wielu plantacjach i pozostaje powszechny w wielu krajach świata.

W badaniu przeanalizowano dane 829 osób z chorobą Parkinsona oraz 824 osób zdrowych. Naukowcy oszacowali poziom narażenia na chloropiryfos, łącząc informacje o miejscu zamieszkania i pracy uczestników z rejestrami stosowania pestycydów w Kalifornii. Analiza wykazała wyraźny związek między wieloletnią ekspozycją a zwiększonym ryzykiem zachorowania.

Aby wyjaśnić mechanizm tego zjawiska, przeprowadzono doświadczenia na myszach. Zwierzęta wdychały chloropiryfos przez jedenaście tygodni. W rezultacie rozwinęły zaburzenia ruchowe, a w ich mózgach doszło do utraty neuronów dopaminergicznych - takich samych, które obumierają u osób z chorobą Parkinsona.

Badacze zaobserwowali również przewlekły stan zapalny mózgu oraz nagromadzenie białka alfa-synukleiny. Jest ono charakterystyczne dla i tworzy toksyczne złogi zakłócające prawidłowe funkcjonowanie komórek nerwowych.

Eksperymenty na danio pręgowanym wykazały, że chloropiryfos zaburza autofagię - naturalny proces usuwania uszkodzonych białek i innych zbędnych elementów komórki. Gdy mechanizm ten przestaje działać prawidłowo, toksyczne substancje gromadzą się w neuronach, zwiększając ich podatność na uszkodzenia. Przywrócenie autofagii lub usunięcie alfa-synukleiny chroniło komórki nerwowe.

Autorzy badania podkreślają, że odkrycie wskazuje na autofagię jako potencjalny cel przyszłych terapii chroniących mózg przed skutkami działania pestycydów. Planują również sprawdzić, czy inne środki ochrony roślin wywołują podobne zaburzenia oraz czy osoby narażone na powinny być objęte szczególnie uważnym monitoringiem neurologicznym.