Nierozkładalne substancje PFAS przyspieszają biologiczne starzenie się

Starsze związki z tej grupy, m.in. PFOS, PFOA i PFHS, zostały objęte globalnym wycofywaniem na mocy Konwencji Sztokholmskiej z 2001 roku. Jednak na rynek wprowadzono nowsze PFAS, stosowane także w nowoczesnych technologiach, w tym w centrach danych obsługujących sztuczną inteligencję.

Nowe badanie wykazało, że dwa konkretne związki - PFNA i PFOSA - mogą przyspieszać . Najbardziej narażoną grupą okazali się mężczyźni w wieku od 50 do 64 lat.

Naukowcy z Shanghai Jiao Tong University School of Medicine przeanalizowali dane kilkuset starszych osób uczestniczących. W próbkach krwi oznaczono poziom 11 różnych PFAS oraz zbadano wzorce metylacji DNA, które pozwalają oszacować organizmu.

PFNA i PFOSA wykryto u 95 proc. uczestników. Wyższe stężenia tych substancji były silnie powiązane z przyspieszonym starzeniem epigenetycznym u mężczyzn w średnim wieku, natomiast takiej zależności nie zaobserwowano u kobiet.

Inne powszechnie wykrywane PFAS, takie jak EPAH, MPAH, PFHS, PFOA i PFOS, nie wykazywały związku ze zmianami wieku biologicznego. Badacze podkreślają więc, że nie wszystkie „wieczne chemikalia" działają w organizmie w ten sam sposób, a regulacje powinny objąć również PFNA i PFOSA.

Zdaniem autorów okres średniego wieku może być szczególnie wrażliwy na działanie czynników stresowych, w tym chemicznych. Mężczyźni mogą być bardziej podatni m.in. z powodu stylu życia, np. palenia papierosów, które może nasilać negatywne skutki ekspozycji na PFAS.

W odpowiedzi na rosnące obawy niektóre kraje zaczynają wprowadzać ograniczenia - Francja zakazała PFAS w odzieży i kosmetykach, a Unia Europejska rozważa podobne regulacje. Naukowcy zalecają także ograniczanie spożycia żywności pakowanej i unikanie podgrzewania jedzenia w opakowaniach typu fast food, a w przyszłości planują badać łączny wpływ PFAS i innych zanieczyszczeń na zdrowie.