Jelita pomagają pamiętać o tym, co warto jeść

Badania przeprowadzono na szczurach. Kiedy zwierzęta jadły pokarm bogaty w , w części mózgu odpowiedzialnej za pamięć, czyli hipokampie, zwiększało się wydzielanie substancji pomagającej tworzyć nowe wspomnienia. Sygnał ten był przekazywany z jelit przez nerw błędny. Gdy naukowcy zakłócili działanie tego nerwu, wzrost tej substancji nie następował, a szczury miały większe problemy z zapamiętaniem miejsca, w którym znajdowało się jedzenie.

Co ciekawe, dla tego mechanizmu ważniejsza była wartość odżywcza jedzenia niż sam jego smak. Szczury reagowały silnie na i , ale słodkie napoje pozbawione kalorii nie wywoływały takiej samej reakcji. Oznacza to, że organizm potrafi odróżnić przyjemny smak od rzeczywistej wartości energetycznej pożywienia.

Zdaniem naukowców może to mieć sens z punktu widzenia ewolucji. Dla dzikich zwierząt niezwykle ważne jest zapamiętanie miejsca, w którym znalazły pożywienie dostarczające potrzebnych składników. Jeśli posiłek okazał się wartościowy, jelita mogą wysłać do mózgu sygnał w rodzaju: „To było dobre źródło jedzenia, zapamiętaj, gdzie je znalazłeś".

Badacze odkryli jednak również niepokojącą zależność. Szczury, które przez dłuższy czas były karmione dietą bogatą w cukier i tłuszcz, miały później słabszą komunikację między jelitami a hipokampem. Gorzej radziły sobie także z zadaniami wymagającymi zapamiętania miejsca, w którym znajdowało się jedzenie.

Co ważne, problemy te utrzymywały się nawet po powrocie zwierząt do zdrowszej diety. Może to oznaczać, że długotrwałe spożywanie bardzo niezdrowego jedzenia nie tylko wpływa na masę ciała czy metabolizm, ale może również zaburzać system komunikacji między jelitami a mózgiem, który uczestniczy w procesach pamięciowych.

Naukowcy widzą w tych wynikach możliwe znaczenie dla zdrowia człowieka. Otyłość, nieprawidłowa dieta i cukrzyca są już wiązane z większym ryzykiem pogorszenia funkcji poznawczych. Jednym z możliwych wyjaśnień może być właśnie stopniowe zaburzanie komunikacji między układem pokarmowym a mózgiem. Badacze zwracają też uwagę na chorobę Alzheimera, ponieważ zaburzenia substancji uczestniczącej w tym procesie należą do wczesnych zmian obserwowanych w tej chorobie.

Odkrycie może w przyszłości pomóc w poszukiwaniu nowych metod wspierania pamięci. Jednym z kierunków badań mogłoby być pobudzanie nerwu błędnego albo poprawianie zdrowia jelit. Na razie jednak nie wiadomo, czy dokładnie ten sam mechanizm działa u ludzi. Badanie dostarcza natomiast kolejnego dowodu na to, że jelita i mózg są ze sobą znacznie silniej powiązane, niż wcześniej sądzono.