Jak biologiczne starzenie się przyspiesza i hamuje

Choć rynek pełen jest kosmetyków i zabiegów obiecujących młodszy wygląd, badacze sugerują, że klucz do odmłodzenia organizmu może leżeć w procesach biologicznych, a nawet we krwi.

Jak wykazano, - czyli tempo, w jakim organizm w przeliczeniu na każdy rok życia - jest zjawiskiem dynamicznym. Może on przyspieszać w warunkach stresu, ale po jego ustąpieniu może częściowo lub całkowicie wracać do poziomu wyjściowego.

W eksperymentach na myszach zastosowano model, w którym młoda i stara mysz dzieliły wspólny układ krążenia. Okazało się, że starsza mysz starzała się wolniej, natomiast młoda - szybciej. Po rozdzieleniu zwierząt młode myszy były jednak w stanie odwrócić przyspieszone starzenie i wrócić do swojego wieku chronologicznego.

Do oceny wieku biologicznego wykorzystano tzw. zegary metylacji DNA, które mierzą zmiany w organizmie gromadzące się w odpowiedzi na doświadczenia i czynniki środowiskowe. Analiza tkanek takich jak wątroba, serce, mózg, nerki i tkanka tłuszczowa potwierdziła, że efekt przyspieszonego starzenia był odwracalny po usunięciu starszego krążenia.

Ponieważ parabioza nie ma odpowiednika w naturalnych warunkach u ludzi, badacze postanowili sprawdzić, czy podobne zmiany zachodzą bez wymiany krwi. We współpracy z Uniwersytetem Harvarda przeanalizowali dane od ludzi doświadczających silnego , m.in. w wyniku choroby, operacji czy ciąży.

Wyniki pokazały, że w czasie ostrych zdarzeń stresowych, takich jak uraz biodra wymagający pilnej operacji lub ciężki przebieg COVID-19, biologiczne starzenie się przyspiesza. Gdy jednak stres ustępuje i następuje rekonwalescencja, wskaźniki wieku biologicznego często obniżają się, nawet u osób w podeszłym wieku. Co istotne, planowe operacje bez urazu nie powodowały takiego efektu.

Naukowcy podkreślają, że wciąż nie wiadomo, czy istnieje punkt, po którym przyspieszonego starzenia nie da się już odwrócić. W kolejnych badaniach chcą ustalić, jakie czynniki - w tym stres psychiczny, depresja czy inne problemy ze zdrowiem psychicznym - mogą wpływać na tempo starzenia oraz czy ich leczenie może spowolnić lub cofnąć ten proces.