24-05-2026
zmień rozmiar tekstu
A+ A-
Co wpływa na długość naszego życia i w jakim stopniu jest to zapisane w genach? Przez wiele lat naukowcy uważali, że genetyka odgrywa jedynie niewielką rolę. Wcześniejsze szacunki sugerowały, że czynniki dziedziczne odpowiadają za około 20-25 proc. różnic w długości życia, a niektóre duże badania wskazywały nawet na mniej niż 10 proc.
Nowe badanie z Weizmann Institute of Science podważa ten utrwalony pogląd. Naukowcy donoszą, że genetyka może odpowiadać za około połowę zmienności człowieka, czyli co najmniej dwukrotnie więcej niż wcześniej sądzono.
„Przez wiele lat długość życia przypisywano głównie czynnikom pozagenetycznym, co wzmacniało sceptycyzm wobec genetycznych uwarunkowań długowieczności," piszą autorzy.
Zespół przeanalizował trzy rozbudowane bazy danych bliźniąt ze Szwecji i Danii. Uwzględnił również dane bliźniąt wychowywanych osobno, co pozwoliło lepiej oddzielić wpływ genów od wpływu środowiska.
Badacze odkryli, że wcześniejsze szacunki były zniekształcone przez tzw. śmiertelność zewnętrzną. Obejmuje ona zgony spowodowane wypadkami, infekcjami i czynnikami środowiskowymi. Ponieważ starsze zbiory danych nie zawierały szczegółowych informacji o przyczynach śmierci, nie dało się oddzielić tych wpływów od zgonów związanych z biologicznym starzeniem.
Aby rozwiązać ten problem, opracowano nowe podejście analityczne. Wykorzystano modele matematyczne oraz symulacje „wirtualnych bliźniąt", aby odróżnić zgony wynikające ze starzenia od tych spowodowanych czynnikami zewnętrznymi. Po odfiltrowaniu tych wpływów ujawniono znacznie silniejszy sygnał genetyczny niż wcześniej sądzono.
Wyniki są zgodne z obserwacjami dotyczącymi innych złożonych cech człowieka oraz badań na zwierzętach. Do 80. roku życia ryzyko zgonu z powodu demencji wykazuje dziedziczność na poziomie około 70 proc. - znacznie wyższą niż w przypadku nowotworów czy chorób serca.
Rezultaty te mogą zmienić sposób, w jaki naukowcy postrzegają i . Jeśli genetyka odgrywa większą rolę, wzmacnia to argumenty za poszukiwaniem konkretnych genów wpływających na długość życia. Jak podkreślają autorzy, wysoka dziedziczność zachęca do identyfikowania wariantów genów wydłużających życie, co może pomóc lepiej zrozumieć biologię starzenia i potencjalnie opracować nowe terapie.
Na podstawie: