Dlaczego niektórzy mają wysoce sprawny umysł nawet po osiemdziesiątce

Jednym z najsilniejszych czynników genetycznych związanych z późno występującą jest wariant genu APOE-ε4, który znacząco zwiększa ryzyko zachorowania. Inny wariant tego samego genu, APOE-ε2, od dawna uznawany jest za potencjalnie ochronny i wiązany z mniejszym prawdopodobieństwem rozwoju choroby.

W nowym badaniu skoncentrowano się na tzw. „super agers", czyli osobach w wieku powyżej 80 lat i starszych dane dotyczyły ponad 18 tysięcy ludzi, których pamięć i odpowiadają poziomowi osób o 20-30 lat młodszych. Badanie zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Vanderbilt University Medical Center.

Wyniki wykazały, że super agers znacznie rzadziej byli nosicielami wariantu APOE-ε4 niż osoby w tym samym wieku cierpiące na otępienie alzheimerowskie. W porównaniu z nimi ryzyko posiadania tego wariantu było niższe o 68 proc. Co istotne, super agers rzadziej posiadali APOE-ε4 także w porównaniu z innymi zdrowymi poznawczo osobami po 80. roku życia.

Jeszcze bardziej interesujące okazały się wyniki dotyczące wariantu ochronnego APOE-ε2. Po raz pierwszy wykazano, że super agers częściej są jego nosicielami. W porównaniu z poznawczo zdrowymi rówieśnikami mieli o 28 proc. większe prawdopodobieństwo posiadania tego wariantu, a w porównaniu z osobami z chorobą Alzheimera - aż o 103 proc. wyższe.

Za super agers uznawano osoby w wieku co najmniej 80 lat, które osiągały wyniki pamięciowe powyżej średniej dla poznawczo zdrowych dorosłych w wieku 50-64 lat. W testach wzięły udział osoby z różnych grup etnicznych, w tym osoby białe i czarnoskóre niepochodzenia latynoskiego, a także osoby z rozpoznaną chorobą Alzheimera i zdrowe poznawczo grupy kontrolne.

Zdaniem autorów badania rosnące zainteresowanie super agers może odegrać kluczową rolę w przyszłych badaniach nad mechanizmami odporności mózgu na chorobę Alzheimera. Wyniki dostarczają silnych dowodów na związek określonych wariantów genu APOE z wyjątkowym starzeniem się poznawczym i mogą pomóc w lepszym zrozumieniu czynników chroniących przed rozwojem otępienia.